Einde salderingsregeling en netcongestie

Twee grote veranderingen raken zonnepaneeleigenaren tegelijkertijd: het stroomnet loopt vol, en de salderingsregeling verdwijnt per 1 januari 2027. Die combinatie is geen toeval. Juist omdat miljoenen huishoudens steeds meer terugleveren, lopen laagspanningsnetwerken op hun limieten. En juist omdat terugleveren minder lucratief wordt na 2026, verschuift de businesscase voor zonnepanelen stevig.

Wat is de salderingsregeling?

De salderingsregeling bestaat al tientallen jaren in Nederland (sinds 2004 staat ze in de Elektriciteitswet). De kern is eenvoudig: stroom die je met zonnepanelen teruglevert aan het net, mag je wegstrepen tegen stroom die je op een ander moment verbruikt. Lever je in juni 400 kWh terug maar verbruik je in december 400 kWh van het net, dan staat het op nul voor de energiebelasting en leveringskosten.

Dat maakte zonnepanelen financieel bijzonder aantrekkelijk. Met een goed gedimensioneerd systeem kon je je nettoverbruik op papier naar nul brengen. De terugverdientijd van panelen lag voor veel huishoudens op vijf tot acht jaar. Die berekening verandert na 2026 fundamenteel.

Waarom wordt de salderingsregeling afgeschaft?

Er zijn meerdere redenen, en ze hangen samen.

Ten eerste: de regeling is te duur geworden voor de energiemarkt als geheel. Teruglevers stroom die ze aan het net geven, wordt gewaardeerd alsof het stroom is die ze op hetzelfde moment verbruiken. Maar dat klopt niet. Stroom in de zomer op een zonnige middag heeft een andere waarde dan stroom op een koude januaravond. Groothandelsmarktprijzen zijn op zonnige middagen soms zelfs negatief.

Ten tweede: netcongestie. Als miljoenen huishoudens tegelijk terugleveren, belast dat transformatoren en kabels. Netbeheerders als Liander, Enexis en Stedin moeten miljarden investeren om het net te verzwaren. De salderingsregeling stimuleert precies het gedrag dat die investeringen noodzakelijk maakt: zoveel mogelijk panelen, zoveel mogelijk terugleveren, zo weinig mogelijk eigen verbruik optimaliseren.

Ten derde: Europese regelgeving. Vanuit Brussel zijn er richtlijnen die lidstaten verplichten om actieve klanten (die zowel verbruiken als produceren) een realistischere marktprijs te geven voor hun stroom. De salderingsregeling staat op gespannen voet met dat principe.

Wat gebeurt er per 1 januari 2027?

De salderingsregeling stopt volledig. Er is geen gefaseerde afbouw meer. Het oorspronkelijke plan voorzag in een stapsgewijze afbouw tot 2031, maar dat plan haalde in februari 2024 de Eerste Kamer niet. In plaats daarvan heeft het kabinet besloten de regeling aan het eind van 2026 in één keer te beëindigen.

Wat dit concreet betekent:

• Je betaalt het volledige stroomtarief (inclusief energiebelasting en btw) voor elke kWh die je van het net afneemt.
• Je ontvangt een terugleververgoeding voor elke kWh die je teruglevert. Die vergoeding is wettelijk minimaal 50 procent van het kale leveringstarief (het leveringstarief exclusief belastingen).
• Energieleveranciers mogen meer dan dat minimum bieden, en de verwachting is dat ze dat in een concurrerende markt ook zullen doen.
• De minimumvergoeding van 50 procent geldt tot en met 2030. Na 2030 bepaalt de markt het tarief volledig.
• Leveranciers mogen terugleverkosten in rekening brengen voor het verwerken van teruggeleverde stroom. Die kosten moeten gebaseerd zijn op de kosten die de leverancier daadwerkelijk maakt; de ACM houdt daar toezicht op.

Wat betekent dit voor de netcongestie?

Hier zit een interessante wisselwerking. De afschaffing van de salderingsregeling maakt het financieel aantrekkelijker om zelf verbruik te optimaliseren: een thuisbatterij kopen, de wasmachine op de middaguren instellen, een elektrische auto overdag laden. Stroom die je zelf verbruikt, bespaart je het volledige stroomtarief inclusief belasting. Stroom die je teruglevert, levert slechts een fractie op.

Dat gedragseffect werkt gunstig voor het net. Minder teruglevering op zonnige middagen betekent minder piekbelasting op transformatoren in woonwijken. Liander, Enexis en Stedin hopen dat de combinatie van afschaffing van salderen en groei van thuisbatterijen de druk op het laagspanningsnet gedeeltelijk verlicht.

Toch lost het de congestie niet volledig op. Het aantal zonnepanelen blijft stijgen, de elektrificatie van verwarming en mobiliteit vraagt om meer transportcapaciteit, en de verzwaring van het net kost nog tot ver in de jaren dertig. Bekijk de actuele situatie in jouw regio via de netcongestiekaart.

Wanneer was het beste moment voor zonnepanelen, en wat nu?

Die vraag stellen veel mensen zich in 2026. Het antwoord is genuanceerd. Wie voor 2027 panelen heeft liggen en al saldeert, haalt de maximale waarde uit de huidige regeling nog dit jaar. Maar ook wie nu pas begint, kan de investering terugverdienen, zij het langzamer en met meer nadruk op zelfverbruik.

De terugverdientijd voor een standaard installatie van 10 zonnepanelen (circa 3.700 Wp) lag in 2023 en 2024 op vijf tot zeven jaar met volledige saldering. Na 2026 loopt die terugverdientijd op naar zeven tot tien jaar als je weinig zelfverbruik optimaliseert. Combineer je de installatie met een thuisbatterij en een slimme laadpaal, dan hou je de terugverdientijd acceptabel.

"Zonnepanelen blijven rendabel, maar de manier waarop je ze rendabel maakt verandert. Maximaal zelfverbruik is het nieuwe salderen."

Denk ook aan je contractkeuze. Wie nu een nieuw energiecontract afsluit, doet er goed aan de terugleverkosten mee te nemen in de vergelijking. Sommige leveranciers rekenen al flink voor teruggeleverde stroom, terwijl anderen geen terugleverkosten hanteren. Zie ook het artikel over terugleverkosten per leverancier voor een concreet overzicht.

Welke rol speelt netcongestie bij de beleidsafweging?

Policymakers zagen de afschaffing van de salderingsregeling nadrukkelijk als onderdeel van een bredere hervorming van het stroommarktmodel. De oude situatie zorgde voor een perverse prikkel: maximaal produceren en zo veel mogelijk terugleveren leverde de meeste euro's op. Batterijopslag en vraagstimulering werden daardoor relatief onaantrekkelijk.

Het nieuwe systeem biedt meer marktconforme prikkels. Als je op een moment van hoge stroomvraag (en hoge prijs) stroom teruglevert vanuit een batterij, levert dat meer op dan dezelfde kWh terugleveren op een zonnige zomermiddag. Dynamische contracten en slimme energiemanagementsystemen worden daarmee interessanter.

Voor de netbeheerders betekent dit ook dat flexibiliteit beloond kan worden. Initiatieven als slim laden, vraagrespons en batterij-aggregatie krijgen meer ruimte in een markt zonder salderingsregeling. Op jouw adres kun je zien of de netbeheerder in jouw buurt actief is met flexibiliteitsprogramma's.

Veelgestelde vragen

Stopt de salderingsregeling echt per 1 januari 2027, of kan dat nog veranderen?

De beslissing staat vast. Het oorspronkelijke gefaseerde afbouwplan haalde de Eerste Kamer niet, waarna het kabinet koos voor een harde einddatum op 1 januari 2027. Er is geen wetgeving in voorbereiding die dit terugdraait. Huishoudens kunnen ervan uitgaan dat de regeling eind 2026 eindigt.

Ik heb nu al zonnepanelen. Word ik anders behandeld dan iemand die na 2027 panelen koopt?

Nee. Er is geen overgangsregeling of beschermde status voor bestaande eigenaren. De salderingsregeling stopt voor iedereen tegelijk op 31 december 2026. Of je je panelen in 2015 hebt laten plaatsen of in 2026, maakt voor de nieuwe regels geen verschil.

Wat is het kale leveringstarief, en hoe hoog is de minimale terugleververgoeding na 2027?

Het kale leveringstarief is de prijs per kWh die je aan je energieleverancier betaalt, exclusief energiebelasting, btw en netbeheerkosten. In 2026 ligt dat voor een vast contract gemiddeld rond de 10 tot 14 cent per kWh. De minimale terugleververgoeding is na 2027 dus ruwweg 5 tot 7 cent per kWh. Ter vergelijking: het volledige tarief dat je betaalt inclusief belastingen ligt rond de 22 tot 30 cent. Zelfverbruik blijft financieel veel aantrekkelijker dan terugleveren.

Heeft de afschaffing effect op de netcongestie in mijn buurt?

Op de lange termijn verwacht men dat minder piekteruglevering de druk op het laagspanningsnet verlaagt. Maar op korte termijn verandert er weinig: het aantal zonnepanelen blijft groeien, en de netinfrastructuur wordt niet van de ene op de andere dag verzwaard. Bekijk via de netcongestiekaart hoe de situatie in jouw gemeente zich ontwikkelt.

Loont het om nog snel panelen te plaatsen voor het einde van 2026?

Je profiteert dan nog van het saldo over heel 2026, maar het effect is beperkt. Saldering werkt over een vol kalenderjaar. Als je panelen pas laat in 2026 plaatst, is de hoeveelheid stroom die je kunt salderen klein. De investering is eerder te rechtvaardigen vanuit de lange termijn: ook na 2026 leveren panelen financieel voordeel op via zelfverbruik, ook al is de terugverdientijd langer.

Wat moet ik nu regelen voordat de salderingsregeling stopt?

Controleer je energiecontract en vraag na wanneer het afloopt. Als het contract doorloopt tot na 2027, check dan welke terugleverkosten van toepassing zijn. Overweeg of een thuisbatterij zinvol is voor je situatie. En kijk via het adresoverzicht of je netbeheerder in jouw buurt beperkingen voorziet op teruglevering. Wie dat weet, kan tijdig bijsturen.