Nieuwe regels per 1 juli: één wachtlijst voor het stroomnet

Vanaf 1 juli 2026 verandert de manier waarop je stroomnetbeheerder aanvragen voor netcapaciteit behandelt in gebieden met netcongestie. In plaats van aparte regelingen voor huishoudens, kleine bedrijven en grote afnemers komt er één geïntegreerde wachtlijst per congestiegebied. Wie voorrang krijgt, bepaalt voortaan het prioriteringskader van de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Op deze pagina lees je precies wat er verandert, hoe de nieuwe volgorde eruitziet en wat dit voor jouw aansluiting kan betekenen.

Wat verandert er per 1 juli 2026

Netbeheer Nederland, de koepel van de regionale netbeheerders, meldt dat alle aanvragen voor transportcapaciteit in congestiegebieden voortaan in één wachtlijst terechtkomen. Dat geldt voor huishoudens, kleinzakelijke aanvragers en grootzakelijke partijen. Zodra er lokaal weer ruimte op het net vrijkomt, wordt die ruimte verdeeld volgens het prioriteringskader van de ACM, en niet langer simpelweg op volgorde van binnenkomst. Voor de meeste bestaande klanten verandert er in de praktijk niets: een aansluiting die al werkt, blijft gewoon werken. De wijziging raakt vooral nieuwe aanvragen en uitbreidingen in gebieden waar het net al krap zit.

Tegelijk geven netbeheerders vanaf 1 juli geleidelijk capaciteit vrij die eerder gereserveerd stond voor kleinverbruikers, maar niet werd gebruikt. Die vrijkomende ruimte gaat eerst naar aanvragers op de wachtlijst die maatschappelijke voorrang hebben volgens het prioriteringskader.

Waarom er niet langer op volgorde van aanmelding wordt verdeeld

Tot voor kort gold in de meeste congestiegebieden het principe wie het eerst komt, het eerst maalt: aanvragen werden op volgorde van binnenkomst afgehandeld. Dat betekende dat een woonwijkuitbreiding met veel maatschappelijk belang net zo lang kon wachten als een minder urgent project, puur omdat die laatste toevallig eerder was ingediend. Omdat het stroomnet op steeds meer plekken vol zit, vond de ACM dat onwenselijk. Vandaar het prioriteringskader: een vast afwegingskader waarmee netbeheerders projecten van groot maatschappelijk belang naar voren kunnen halen, ook als ze later zijn aangevraagd.

De ACM publiceerde de nieuwste versie van dit prioriteringskader in december 2025, na een consultatieronde met netbeheerders, gemeenten en marktpartijen. Het kader trad op 1 januari 2026 in werking en is per 1 juli 2026 nadrukkelijker gekoppeld aan de nieuwe werkwijze met één wachtlijst per congestiegebied.

Het ACM-prioriteringskader: drie categorieën

Het prioriteringskader kent drie hoofdcategorieën die bepalen wie voorrang krijgt op de wachtlijst wanneer er weer ruimte ontstaat. Ze staan in een vaste volgorde: congestieverzachters eerst, dan veiligheid, en dan basisbehoeften. Projecten die niet in een van deze categorieën vallen, blijven gewoon op de wachtlijst staan volgens de gebruikelijke datum van aanvraag.

Congestieverzachters krijgen als eerste voorrang

Bovenaan de lijst staan zogenoemde congestieverzachters: partijen die juist flexibiliteit aanbieden en daarmee ruimte op het net creëren in plaats van die op te vullen. Denk aan grote batterijopslag, slimme sturing van laadinfrastructuur of bedrijven die hun verbruik kunnen verschuiven naar rustige momenten. Zij verlichten de congestie voor iedereen in het gebied, en krijgen daarom als eerste een kans op vrijkomende transportcapaciteit.

Veiligheid staat op de tweede plek

Direct daarna komt de categorie veiligheid. Hieronder vallen onder meer elektriciteitsinfrastructuur zelf, de zorgsector, drinkwatervoorziening, telecommunicatie die nodig is voor beveiligde netwerken, hulpdiensten, verkeersveiligheid, luchtvaart, het spoor, vaarwegen, wegen en waterbeheer. Dit zijn functies waarvan uitval direct risico's voor mensen of vitale processen oplevert, en die daarom net na de congestieverzachters aan de beurt komen.

Basisbehoeften vormen de derde categorie

Als derde categorie noemt het prioriteringskader basisbehoeften: afvalverwerking, gasinfrastructuur, onderwijs, openbaar vervoer, overige telecommunicatie, warmtevoorziening en woningbouw. Deze projecten zijn maatschappelijk belangrijk, maar minder acuut dan de veiligheidscategorie. Ze krijgen voorrang boven aanvragen zonder aangewezen maatschappelijk belang, maar staan wel achter congestieverzachters en veiligheid.

Wat dit betekent voor huishoudens en kleine bedrijven

Voor een gewoon huishouden met een bestaande aansluiting verandert er niets: die aansluiting blijft gewoon werken, ook in een congestiegebied. Wil je een nieuwe of zwaardere aansluiting, bijvoorbeeld voor een warmtepomp, laadpaal of thuisbatterij, dan kom je in gebieden met netcongestie op de wachtlijst terecht als er geen ruimte is. Val je niet in een van de drie prioriteitscategorieën, dan blijft de datum van je aanvraag bepalend voor je plek op de wachtlijst zodra er weer ruimte vrijkomt. Op de netcongestiekaart zie je per gemeente en voedingsgebied of er op dit moment nog transportcapaciteit beschikbaar is, en via de adrescheck kun je dat voor je eigen straat opzoeken.

Vanaf 2027: restcapaciteit ook voor aanvragers zonder voorrang

Vanaf 1 januari 2027 gaat de resterende, niet eerder gereserveerde capaciteit ook naar aanvragers die niet in een van de prioriteitscategorieën vallen. Daarmee krijgen ook gewone bedrijven en woningprojecten zonder specifieke maatschappelijke titel weer een kans op ruimte, zij het pas nadat de congestieverzachters, veiligheid en basisbehoeften zijn bediend. Zodra ook die restcapaciteit op is, kan een congestiegebied weer helemaal op nul staan. Nieuwe aanvragen komen dan gewoon opnieuw op de wachtlijst, in afwachting van netuitbreiding of extra ruimte door slimme sturing.

Wie voert de nieuwe regels uit

De regionale netbeheerders, zoals Liander, Enexis en Stedin, passen het prioriteringskader toe op hun eigen wachtlijsten. De ACM houdt toezicht op de codes waarin deze regels zijn vastgelegd en heeft in 2025 en 2026 meerdere codebesluiten gepubliceerd over de precieze uitwerking. Gemeenten en provincies kunnen via hun eigen projecten (bijvoorbeeld woningbouw of laadinfrastructuur) gebruikmaken van de categorie basisbehoeften, mits ze aan de voorwaarden voldoen die de netbeheerder daarvoor stelt.

Hoe dit past bij de rest van het congestiebeleid

De nieuwe wachtlijst-systematiek staat niet op zichzelf. Netbeheerders werken al langer aan het oplossen van netcongestie via meerdere sporen tegelijk: fysieke netuitbreiding met nieuwe kabels en stations, congestiemanagement waarbij grootverbruikers tegen vergoeding hun verbruik verschuiven, en slimmere benutting van bestaande infrastructuur. Het prioriteringskader is bedoeld als tussenoplossing voor de jaren waarin de vraag naar netcapaciteit sneller groeit dan de netten kunnen worden uitgebreid. Zodra een gebied fysiek is verzwaard, vervalt de noodzaak tot strenge prioritering en kan de wachtlijst weer sneller doorstromen.

Voor bedrijven die zelf congestie willen verzachten, bijvoorbeeld met een batterijopslag of door hun aansluiting slimmer te gebruiken, loont het dus om dat nu al te regelen. Niet alleen ontlast dat het net, het kan onder het prioriteringskader ook een streepje voor opleveren bij toekomstige aanvragen.

Veelgestelde vragen

Verandert er iets aan mijn huidige stroomaansluiting?

Nee. Een bestaande aansluiting die al stroom levert of afneemt, blijft gewoon functioneren. De nieuwe regels gaan over nieuwe aanvragen en uitbreidingen in gebieden met netcongestie.

Wat is een congestieverzachter precies?

Een congestieverzachter is een partij die het net juist ontlast, bijvoorbeeld door energieopslag aan te bieden of verbruik te verschuiven naar momenten met minder drukte. Zulke partijen krijgen als eerste voorrang op de wachtlijst, omdat ze ruimte scheppen voor anderen.

Val ik als particulier ook onder een prioriteitscategorie?

De meeste particuliere aanvragen vallen niet automatisch onder congestieverzachters, veiligheid of basisbehoeften. Je aanvraag blijft dan gewoon op de wachtlijst staan op volgorde van aanmelding, en komt aan de beurt zodra er (rest)capaciteit vrijkomt.

Wanneer krijgen aanvragers zonder voorrang weer kans op capaciteit?

Vanaf 1 januari 2027 wordt overgebleven capaciteit ook toegewezen aan aanvragers zonder specifieke maatschappelijke prioriteit, na de drie voorrangscategorieën.

Waar zie ik of er in mijn gemeente nog ruimte op het net is?

Op de netcongestiekaart zie je per gemeente, provincie en netbeheerder de actuele status van de transportcapaciteit, inclusief wachtrijen voor afname en teruglevering.