Warmtepomp en je aansluiting bij netcongestie

Een warmtepomp zet je woning om van gas naar elektriciteit. Dat is goed voor je CO2-uitstoot, maar het stelt ook nieuwe eisen aan je stroomaansluiting. Op het moment dat je installateur enthousiast vraagt of je al een 3-fase aansluiting hebt, en je netbeheerder vertelt dat die in jouw wijk op een wachtlijst terechtkomt, raakt die enthousiasme snel bekoeld. Dit artikel legt uit wat je precies nodig hebt, wanneer je echt moet verzwaren, en hoe je omgaat met netcongestie in jouw straat.

Hoeveel stroom heeft een warmtepomp nodig?

Dat hangt sterk af van het type warmtepomp en de grootte van je woning. Een hybride warmtepomp (samen met een HR-ketel) heeft een elektrisch aansluitvermogen van 1 tot 2 kW. Dat is vergelijkbaar met een wasmachine en past moeiteloos op een gewone 1-fase aansluiting. Een volledig elektrische lucht-water warmtepomp voor een gemiddelde woning van 100 tot 130 m2 trekt 3 tot 6 kW op een gewone dag, maar kan bij het opstarten of bij strenge vorst pieken naar 8 tot 12 kW.

Voor grotere woningen en all-electric installaties met booster-functie (voor hoge stookte- of tapwatertemperaturen) kunnen de pieken oplopen tot 14 kW. Op een 1-fase aansluiting van 25A heb je maximaal 5,75 kW beschikbaar. Dat haalt het dus niet voor een zware all-electric warmtepomp.

De meest gekozen aansluiting voor een all-electric warmtepomp in een gemiddelde Nederlandse woning is 3x25A. Veel nieuwere woningen hebben dat al; oudere woningen hebben vaker nog een 1-fase aansluiting.

Wat kost verzwaring van 1-fase naar 3-fase?

Verzwaring bestaat uit twee afzonderlijke kosten: het werk van de installateur in je woning (meterkastwerk) en het werk van de netbeheerder op straat. Die twee worden vaak door elkaar gehaald.

Veel mensen schrikken van dat vastrecht voor een 3x35A aansluiting. Dat extra bedrag van ruim 700 euro per jaar is een structurele kostenpost. Het is dan ook verstandig om te onderzoeken of 3x25A voldoende is voor je specifieke situatie, voor je naar 35A gaat. De meeste warmtepompen voor woningen tot 150 m2 komen toe met 3x25A, zeker als de woning goed geïsoleerd is.

Wanneer heb je géén verzwaring nodig?

Dit is het goede nieuws: voor een hybride warmtepomp (de meest geplaatste variant in Nederland) is bijna nooit een zwaardere aansluiting nodig. In de meeste gevallen is de bestaande 1-fase of 3-fase aansluiting zonder aanpassingen voldoende.

Ook voor een volledig elektrische warmtepomp in een goed geïsoleerde woning van 90 tot 110 m2 met een bestaande 3x25A-aansluiting hoef je niets aan de aansluiting te doen. De warmtepomp past gewoon op de bestaande capaciteit, zolang je niet op hetzelfde moment ook een laadpaal op vol vermogen laat lopen. In dat geval is een slim energiemanagementsysteem zinvol, dat automatisch het laadvermogen terugschroeft als de warmtepomp veel trekt.

Netcongestie en jouw warmtepomp-aanvraag

Als je wel verzwaring nodig hebt, kom je in aanraking met de netbeheerder. En in gebieden met netcongestie betekent dat: wachten. In 2025 wachtten kleinverbruikers gemiddeld 21 weken op een verzwaring van hun aansluiting. Waar extra netwerk nodig is, kan dat flink langer duren.

Vanaf 1 juli 2026 komen ook kleinverbruikers in congestiegebieden op de wachtlijst, en daar geldt het prioriteringskader: aanvragen die het net ontlasten krijgen voorrang. Een warmtepomp zelf valt niet automatisch in die categorie, maar als je de warmtepomp combineert met een slimme sturing die verbruik verplaatst naar daluren (bijv. nachtverwarmde buffervaten), kan het helpen bij de beoordeling.

Check eerst via netcongestie op adres of jouw straat of wijk daadwerkelijk in een congestiegebied valt. Niet overal is het net vol: in landelijke gebieden en veel nieuwbouwwijken is nog ruimte. Op de netcongestiekaart Nederland zie je per gemeente de actuele situatie. Bekijk ook de situatie per gemeente voor meer context.

De wachtlijst sinds 1 juli 2026: wat je nu moet doen

Aanvragen van kleinverbruikers die voor 1 juli 2026 zijn ingediend worden nog volgens de oude werkwijze behandeld. Aanvragen daarna komen in congestiegebieden op de wachtlijst.

Concreet advies: als je voor het einde van dit jaar een all-electric warmtepomp wil plaatsen en daarvoor een 3-fase aansluiting nodig hebt, vraag die verzwaring dan zo vroeg mogelijk aan bij je netbeheerder. Hoe eerder je aanvraag binnen is, hoe eerder je aan de beurt bent.

Weet je niet zeker of je verzwaring nodig hebt? Laat een erkende installateur een berekening maken. Die kijkt naar het energielabel van je woning, het gewenste warmtepompsysteem, je huidige aansluiting en je overige verbruik (laadpaal, droogkast, kookplaat). Op basis daarvan weet je binnen een uur of je bij de netbeheerder moet zijn of niet.

Warmtepomp slim sturen om het net te ontlasten

Een warmtepomp die je water opwarmt in een goed geïsoleerd buffervat doet dat het liefst 's nachts of overdag als er veel zonnestroom beschikbaar is. Moderne warmtepompen van Vaillant (aroTHERM), Daikin (Altherma) en Viessmann (Vitocal) ondersteunen uurprogramma's of koppeling met een slimme meter (P1-poort). Zo verplaats je het verbruik naar momenten dat het net minder belast is.

Dat is slim voor je energierekening (nachttarief is goedkoper) en het helpt je wijk. Als jouw warmtepomp draait op momenten dat de rest van de straat slaapt, is er geen piekbelasting. Netbeheerders kijken daar positief naar bij het beoordelen van toekomstige aanvragen in jouw regio.

Warmtepomp en laadpaal tegelijk: gaat dat?

Dit is de vraag die steeds vaker gesteld wordt. Je hebt al een warmtepomp (of je plant er een), en je koopt ook een elektrische auto. Beide tegelijk op het net: kan dat op een 3x25A aansluiting?

Reken het door: een all-electric warmtepomp op een koude dag trekt maximaal 8 kW. Een laadpaal op 11 kW (3-fase 16A) trekt 11 kW. Samen is dat 19 kW, meer dan de 17,25 kW die een 3x25A aansluting maximaal aankan. De hoofdzekering gooit eruit.

Oplossingen:

• Een laadbeheersysteem (loadbalancer) dat de laadpaal terugschroeft als de warmtepomp veel trekt. Merken als Alfen Eve, Wallbox Pulsar en Easee bieden dit standaard via hun app of een externe stroomsensor.
• Een 1-fase laadpaal (7,4 kW) in combinatie met de warmtepomp, zodat je totaal vermogen lager blijft.
• Verzwaren naar 3x35A, maar dat brengt die extra vaste kosten van ruim 700 euro per jaar met zich mee.

De goedkoopste en meest gebruikte oplossing is een loadbalancer. Die kost 200 tot 400 euro en voorkomt dat je verzwaring nodig hebt.

ISDE-subsidie voor warmtepompen in 2026

De Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE) bestaat nog steeds in 2026. Het bedrag hangt af van het model en het vermogen van de warmtepomp; je vraagt het aan bij RVO. De warmtepomp moet op de ISDE-apparatenlijst van RVO staan.

Ook hybride warmtepompen komen in aanmerking, maar met lagere bedragen dan volledig elektrische systemen. Vraag je installateur om de actuele ISDE-lijst te checken voor het model dat hij adviseert.

Wat als je in een vol gebied zit en toch wil verduurzamen?

Netcongestie hoeft de aanschaf van een warmtepomp niet te blokkeren. In de meeste gevallen geldt: hybride warmtepomp op je bestaande aansluiting, klaar. Geen gedoe met de netbeheerder, geen wachtlijst. Je behoudt de gasaansluiting als backup voor de koudste weken en snijdt al 40 tot 70 procent van je gasverbruik weg.

Ben je van plan om op de lange termijn volledig van gas af, dan is het verstandig om je verzwaringsaanvraag nu al in te dienen, ook als je de all-electric warmtepomp pas over twee jaar plaatst. Je reserveert zo alvast een plek op de aansluitingsvolgorde.

Sommige gemeenten bieden aanvullende regelingen of collectieve inkoop voor warmtepompen. Informeer bij je gemeente of er een buurtprogramma actief is.

Checklist: dit regel je voordat je een warmtepomp koopt

• Check via netcongestie op adres of jouw wijk congestie heeft.
• Vraag een erkend installateur een vermogensberekening te maken voor jouw woning en het gewenste warmtepompsysteem.
• Stel vast of je bestaande aansluiting voldoende is (bij hybride warmtepomp bijna altijd ja).
• Heb je een 3-fase aansluiting nodig? Vraag die dan zo vroeg mogelijk aan bij de netbeheerder.
• Ga je ook een laadpaal plaatsen? Vraag de installateur naar een loadbalancer om verzwaring te voorkomen.
• Check de ISDE-lijst via RVO voor subsidie op het geadviseerde model.
• Overweeg een uurprogramma of koppeling met je slimme meter om nachtlading in te stellen, zodat je warm water in het buffervat op daluren zit.

Wil je weten welke aansluiting het meest voorkomt in jouw postcode en wat een verzwaring naar 3-fase bij jouw netbeheerder kost? Kijk op 3-fase aansluiting: kosten, doorlooptijd en je meterkast.