Waar is netcongestie in Nederland het ergst?

Netcongestie treft Nederland niet overal even hard. Terwijl een ondernemer in Drenthe binnen een paar maanden een verzwaring regelt, staat zijn collega in Gelderland soms drie jaar op een wachtlijst. Die kloof tussen regio's is groot en wordt de komende jaren niet kleiner. Op deze pagina zie je welke provincies en gebieden het zwaarst getroffen zijn, en waarom dat zo uiteen loopt.

Wil je meteen controleren hoe het bij jou zit? Bekijk dan de netcongestiekaart of zoek netcongestie op jouw adres.

Hoe bepaal je waar netcongestie het ergst is?

Netcongestie ontstaat wanneer de vraag naar transportcapaciteit groter is dan het net aankan. Netbeheerders meten dit per postcodegebied en voedingsgebied. Op de capaciteitskaart van Netbeheer Nederland zie je per regio of er nog ruimte is voor nieuwe aansluitingen of verzwaringen. Rood betekent: geen capaciteit beschikbaar. Oranje: beperkt. Groen: wel mogelijk.

Vier factoren bepalen hoe erg het is in een regio:

• De omvang van de wachtrij bij de regionale netbeheerder (Liander, Enexis of Stedin)
• De lengte van uitbreidingstrajecten (hoeveel jaar duurt het voor het net verzwaard is)
• De dichtheid van zonneparken, datacenters en industrie in het gebied
• Of TenneT op het hogerspanningsnet al een aansluitstop heeft afgekondigd

Overzicht per provincie: status netcongestie 2026

Let op: deze status is een momentopname op basis van gegevens uit de eerste helft van 2026. De situatie verandert per kwartaal. Controleer altijd de actuele capaciteitskaart van jouw netbeheerder of gebruik de interactieve kaart op deze site.

Gelderland: Lianders zwaarste probleemgebied

Gelderland staat al jaren bovenaan als het gaat om netcongestie. Liander, de netbeheerder voor Gelderland, Flevoland, Noord-Holland en Friesland, werkt met de provincie aan maatregelen specifiek voor Gelderland. De combinatie van grote zonneparken op het platteland, groeiende logistieke bedrijventerreinen en een verouderd middenspanningsnet maakt dit de moeilijkste regio.

Ook in de Liemers en de Achterhoek wachten wind- en zonneprojecten op aansluiting. TenneT waarschuwde op 12 februari 2026 dat een aansluitstop dreigde voor de regio Flevopolder, Gelderland en Utrecht. Met stevige maatregelen is een brede aansluitstop in Gelderland en de Flevopolder voorkomen, maar verzwaringen van dit formaat kosten jaren.

Bekijk de situatie in Gelderland per gemeente.

Flevoland: datacenters en zonneparken botsen

Flevoland heeft een uniek probleem. De polder trekt zowel grootschalige zonneparken aan (goedkope grond, veel ruimte) als datacenters die honger hebben naar betrouwbaar vermogen. Liander kan de vraag aan beide kanten nauwelijks bijhouden. Dronten en de omgeving van Emmeloord zitten muurvast; bedrijven wachten soms langer dan drie jaar op een aansluiting of verzwaring.

Medio 2026 stonden er bij Liander nog zo'n 8.900 bedrijven op de wachtlijst. Een fors deel daarvan bevindt zich in Flevoland en Gelderland. Dat zijn geen kleine zonnepanelen-eigenaren, maar bedrijven die honderden kilowatt of meer willen afnemen of terugleveren.

Utrecht: het dichtstbevolkte knelpunt

De provincie Utrecht heeft een bijzonder karakter. Stedin beheert het middenspanningsnet, maar de bottleneck zit ook op het hoogspanningsnet van TenneT. In het gebied rond Utrecht, Woerden, De Ronde Venen, Zeist en Houten geldt sinds 1 juli 2026 een tijdelijke aansluitpauze voor nieuwe of zwaardere aansluitingen van bedrijven en huishoudens.

Vanaf 1 juli 2026 gelden nieuwe prioriteringsregels. Wie daarna een nieuwe aansluiting of verzwaring aanvraagt voor kleinverbruik, komt in een wachtrij. Dat treft niet alleen bedrijven, maar ook particulieren die een warmtepomp of laadpaal willen. De gemeente Utrecht bereidt zich hierop voor met eigen maatregelen, maar de ruimte is beperkt. Lees meer op de provincepagina Utrecht.

Noord-Brabant: Brabantse aanpak als reactie

In Noord-Brabant concentreert de congestie zich in het noordoosten van de provincie, rondom Den Bosch, Oss en de Maashorst. Enexis beheert het net in Brabant. De provincie reageerde met de Brabantse Aanpak Netcongestie, een samenwerkingsprogramma tussen provincie, gemeenten, Enexis en grote afnemers om via congestiemanagement tijdelijk ruimte te creëren.

Eindhoven zelf is een aparte casus. De regio trekt veel hightech-industrie aan (ASML-toeleveranciers, chipfabrieken) die gigantische hoeveelheden stroom nodig hebben. Enexis investeert volop in verzwaringen, maar de doorlooptijden zijn lang.

Kijk voor jouw gemeente in Noord-Brabant.

Noord-Holland en de Amsterdamse regio

Amsterdam en Haarlemmermeer zijn nationaal bekende knelpunten. De Amsterdamse haven, Schiphol, de vele datacenters in de Haarlemmermeer en de snelgroeiende buurt Amstel III zorgen voor extreme druk. Liander heeft meerdere congestiegebieden afgekondigd rond Amsterdam.

Sinds 1 juli 2026 komen ook in Amsterdam nieuwe en verzwaarde kleinverbruiksaansluitingen op een wachtlijst in congestiegebieden. Een aansluitstop zoals in Utrecht is het niet, maar het dwingt huishoudens en ondernemers wel te wachten. Bekijk de actuele status via Noord-Holland of direct per gemeente.

Zuid-Holland: haven, glastuinbouw en de Randstad

Zuid-Holland heeft een gevarieerd congestieprobleem. In het Westland draait de glastuinbouw op hoge vermogens, maar wil nu ook terugleveren via zonnepanelen op de daken. Dat stuit op volle netten. Rotterdam-haven heeft zware industriele aansluitingen die prioriteit claimen op het TenneT-net. En in Den Haag speelt woningbouw versus bedrijfsuitbreidingen een rol.

Stedin publiceerde meerdere congestiegebieden in de provincie. Afname-congestie (meer stroom van het net willen) en teruglever-congestie (zonnestroom terug het net in) spelen soms op dezelfde locaties door elkaar. Dat maakt de situatie extra complex voor ondernemers die zowel willen afnemen als terugleveren. Lees meer via Zuid-Holland.

De drukste gebieden op bedrijventerreinen: een vergelijking

Friesland, Drenthe en Groningen: relatief weinig last

Het noorden van Nederland heeft relatief de minste congestie. Friesland heeft lokale pieken rond windparken, maar de bevolkingsdichtheid is laag. Drenthe heeft een paar industrie-terreinen met beperkte problemen. Groningen kent een bijzondere situatie: de Eemshaven is een energieknooppunt met windparken en industrie, wat lokaal zorgt voor druk op het net. Maar vergeleken met de Randstad of Gelderland is het probleem overzichtelijk.

Dit betekent niet dat je in het noorden nergens tegenaan loopt. Grote aansluitingen of teruglevering vanuit zonneparken kunnen ook hier op congestieproblemen stuiten. Maar de wachtrijen zijn korter en de netbeheerder (Enexis) heeft relatief meer ruimte om te schakelen.

Zeeland en Overijssel: sectorspecifieke knelpunten

Zeeland heeft een klein net met een grote industriekern: de kanaalzone rond Terneuzen en Vlissingen. Dow Chemical, Yara en andere grote spelers claimen enorme aansluitingen. Voor nieuwe toetreders is er weinig ruimte. Maar voor woningen en kleinere bedrijven buiten de kanaalzone is het minder een probleem.

Overijssel heeft matige congestie, met de meeste druk in Twente. De textiel- en metaalindustrie is er vervangen door logistiek en hightech, wat de netbehoefte per saldo omhoog brengt. Enexis werkt aan verzwaringen, maar de doorlooptijden zijn ook hier meerdere jaren. Kijk voor jouw situatie in Overijssel.

Waarom duurt het oplossen zo lang?

Netbeheerders investeren vanaf 2026 elk jaar zo'n 8 miljard euro in uitbreiding en vervanging van het Nederlandse elektriciteitsnet. Dat klinkt als veel, maar het aanleggen van een nieuw transformatorstation duurt doorgaans vijf tot zeven jaar. Van ontwerp via vergunningverlening en ruimtelijke inpassing tot realisatie: elke stap kost tijd. Bezwaren van omwonenden en schaarse technici maken het niet sneller.

TenneT is verantwoordelijk voor het hoogspanningsnet (110 kV en hoger). De regionale netbeheerders zoals Liander, Enexis en Stedin beheren de lagere spanningsniveaus, waaronder het middenspanningsnet en het laagspanningsnet. Als TenneT ergens een aansluitstop afkondigt, zit ook het regionale net in die regio op slot, ongeacht wat de regionale netbeheerder doet. Dat is wat er in Gelderland, Flevoland en Utrecht dreigt: een gecombineerde knoop op twee netlagen tegelijk.

Wat kun je doen als je in een zwaar getroffen regio zit?

Een paar concrete stappen:

• Controleer de actuele status op de capaciteitskaart van jouw netbeheerder of via de kaart op deze site.
• Vraag bij je netbeheerder naar de exacte positie in de wachtrij en de verwachte doorlooptijd.
• Onderzoek of congestiemanagement een optie is: je sluit een flexibel contract en krijgt daarvoor een vergoeding, terwijl je de netbeheerder ruimte geeft in drukke periodes.
• Kijk naar energieopslag (batterij) als tussenoplossing. Je kunt dan buiten piekuren laden en tijdens piekuren vermijden.
• Overleg met je gemeente of bedrijventerreinvereniging over een collectieve aanpak, zoals een energiehub.

De situatie varieert sterk per gemeente. Bekijk de pagina per gemeente voor een gedetailleerder beeld of zoek direct op jouw adres.

Veelgestelde vragen

In welke provincie is netcongestie het ergst?

Gelderland, Flevoland en Utrecht springen er het meest negatief uit. Die drie provincies hebben te maken met zeer zware congestie op zowel het regionale net als het TenneT-hoogspanningsnet. Noord-Brabant en Noord-Holland (Amsterdam-regio) zitten ook in de zwaarste categorie.

Heeft het zuiden of noorden van Nederland minder last?

Het noorden (Friesland, Drenthe, Groningen) heeft beduidend minder congestie dan de Randstad en Gelderland. Wachttijden zijn korter en de beschikbare capaciteit is groter ten opzichte van de vraag. Het zuiden is wisselend: Zeeland en Limburg hebben sectorspecifieke knelpunten, Noord-Brabant zit in de zwaarste categorie.

Wanneer wordt de situatie beter?

Netbeheerders verwachten dat er na 2030 merkbare verlichting komt door nieuwe transformatorstations en hogerspanningsverbindingen. In de zwaarst getroffen gebieden zoals Flevoland en Gelderland wordt pas rond 2028-2030 concrete uitbreiding verwacht. Kortetermijnoplossingen (congestiemanagement, energieopslag) kunnen de druk iets verlichten, maar lossen het structureel niet op.

Kan ik als particulier ook last hebben van regionale netcongestie?

Ja. Vanaf 1 juli 2026 gelden nieuwe prioriteringsregels waarbij ook huishoudens die een zwaardere aansluiting aanvragen op een wachtlijst kunnen komen. Dat raakt mensen die een warmtepomp, laadpaal of thuisbatterij willen aansluiten op een verzwaarde aansluiting in congestiegebieden.

Hoe weet ik of mijn gemeente in een congestiegebied valt?

Dat kun je het snelst controleren via de netcongestiekaart of door je adres op te zoeken. De capaciteitskaart van Netbeheer Nederland (capaciteitskaart.netbeheernederland.nl) is de officiële bron en wordt maandelijks bijgewerkt.